تاثیر اعتیاد بر بارداری

خونریزی قبل از زایمان، پارگی زودرس غشاها و زایمان پره ‌ترم، وزن کم هنگام تولد از مهمترین تاثیرات اعتیاد بر بارداری است.

در یک بررسی بزرگ روی بیش از ۲٫۸ میلیون زایمان در ایالات متحده مشخص شد (منتشر شده در مجله پابمد) که زنان با سوء مصرف مواد، درصد زایمان زودرس بین ۱۱٫۶٪ برای مصرف ‌کنندگان کانابیس تا ۲۴٫۳٪ برای مصرف‌ کنندگان کوکائین بوده است، در حالی که این نرخ در بانوان بدون سومصرف مواد حدود ۶٫۷٪ بوده است.

این آمار نشان دهنده ضرورت ترک اعتیاد حتی حین بارداری است. از طرفی ترک مواد مخدر در زنان باردار با محدودیت هایی مانند مصرف داروهای حمایتی مانند بوپرنورفین و متادون همراه است. اما ترک و درمان اعتیاد زیر نظر پزشک متخصص در مرکز ترک اعتیاد خصوصی در تهران به مادر باردار کمک می‌کند بدون نگرانی از آسیب های ناشی از داروهای ترک اعتیاد، با کمترین درد و خماری اعتیاد خود را ترک نماید.

تأثیر مصرف مواد مخدر بر روند بارداری در سه ‌ماهه ‌های مختلف

در سه ‌ماهه اول بارداری که اندام‌ ها و بافت ‌های حیاتی جنین در حال شکل‌گیری هستند، مصرف مواد مخدر می ‌تواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد. در این دوره، مغز، قلب و سیستم عصبی مرکزی جنین شکل می ‌گیرند و ورود مواد مخدر به بدن مادر ممکن است منجر به سقط جنین، افزایش خطر ناهنجاری‌ های مادرزادی و حتی بروز حاملگی خارج ‌رحمی شود.

خطرات اعتیاد در سه‌ ماهه دوم بارداری

با مصرف مواد مخدر رشد طبیعی اندام‌ های جنین تحت تأثیر قرار می‌گیرد. خطر زایمان زودرس افزایش می ‌یابد و احتمال بروز عوارضی مانند محدودیت رشد داخل‌ رحمی(IUGR)، جدا شدن زودرس جفت، خونریزی ‌های بارداری و اختلال در جریان خون جفتی نیز بیشتر می‌شود.

تاثیر مصرف مواد در سه ‌ماهه سوم بارداری

افزایش احتمال مرگ داخل ‌رحمی جنین، مسمومیت بارداری، زایمان زودرس و تولد نوزاد با وزن کم از مهم‌ ترین عوارض این دوره هستند. طبق تحقیقات منتشر شده در سایت پابمد ۲۵٪ از زایمان‌ ها در بین زنان مصرف ‌کننده مواد مخدر، زایمان زودرس بود، در حالی که این نرخ در گروه کنترل بسیار کمتر گزارش شد. همچنین نوزاد ممکن است پس از تولد با علائم شدید جسمی و عصبی مواجه شود.

تأثیر اعتیاد مادر بر جنین و سلامت پس از تولد

برخی از زیان ‌های شناخته ‌شده برای جنین شامل رشد محدود داخل رحمی، وزن کم هنگام تولد و سندرم الکلی جنینی(FASD) است. مصرف الکل در دوران بارداری با بروز اختلالات رشد، نقایص ساختاری و تاخیرهای عصبی و رشدی مرتبط است. حتی مقادیر کم الکل می ‌تواند منجر به پیامدهای رفتاری و شناختی در کودکان شود.

نوزادانی که در معرض مواد مخدر از جمله اوپیوئیدها قرار گرفته ‌اند، ممکن است پس از تولد دچار سندرم محرومیت نوزادی(NAS) بشوند، که ناشی از ترک ناگهانی اعتیاد، دارو در بدن نوزاد است و نیاز به مراقبت ‌های تخصصی در بخش NICU داشته باشد.

تاثیر انواع مواد مخدر بر جنین

اعتیاد در دوران بارداری می ‌تواند روند طبیعی رشد جنین را مختل کرده و با کاهش اکسیژن و مواد مغذی، به آسیب‌ های مغزی، تأخیر رشد و اختلالات عصبی منجر شود.

دخانیات

نیکوتین باعث تنگ شدن عروق جفت و کاهش اکسیژن و رشد محدود داخل رحمی(IUGR) و وزن کم هنگام تولد می شود. قرارگیری جنین در معرض دود سیگار با اختلال در تکامل مغز و کاهش حجم برخی نواحی عصبی مرتبط است. در سنین بالاتر، خطر اختلال توجه(ADHD)، مشکلات یادگیری و اختلالات رفتاری افزایش می ‌یابد. احتمال سندرم مرگ ناگهانی نوزاد(SIDS) در این کودکان بیشتر گزارش شده است.

الکل

الکل یکی از خطرناک ‌ترین مواد برای جنین است، زیرا به ‌راحتی از جفت عبور می ‌کند و مستقیماً بر سلول‌ های عصبی در حال رشد اثر می‌ گذارد. مصرف الکل می‌ تواند باعث بروز اختلالات طیف سندرم الکل جنینی(FASD) شود

ماریجوانا

ماده مؤثر ماری‌جوانا(THC) از جفت عبور کرده و بر گیرنده ‌های عصبی جنین اثر می ‌گذارد. شواهد علمی نشان می ‌دهد مصرف آن با اختلال در تکامل مغز و سیستم عصبی مرکزی مرتبط است. نوزادان ممکن است با وزن کمتر هنگام تولد و پاسخ‌ های عصبی ضعیف ‌تر متولد شوند.

مواد افیونی

مصرف مواد افیونی در دوران بارداری می ‌تواند باعث وابستگی جنین به ماده مخدر شود. شایع ‌ترین پیامد آن، سندرم محرومیت نوزادی(NAS) است. این سندرم با علائمی مانند لرزش، گریه شدید، مشکلات تغذیه و اختلال خواب بروز می‌کند. قرارگیری جنین در معرض اوپیوئیدها با اختلال رشد مغزی و تکامل عصبی همراه است.

ترک اعتیاد قبل از بارداری

ترک اعتیاد پیش از بارداری، بدن مادر را برای یک بارداری سالم آماده می‌ کند. خطر ناهنجاری ‌های مادرزادی، زایمان زودرس و اختلالات رشدی جنین به ‌طور چشمگیری کاهش می ‌یابد. همچنین ذخایر تغذیه ‌ای مادر بهبود یافته و عملکرد جفت در آینده مطلوب ‌تر خواهد بود.

مطالعات نشان می‌ دهد زنانی که پیش از بارداری ترک موفق داشته ‌اند، نوزادانی با وزن طبیعی ‌تر، رشد مغزی بهتر و ریسک کمتر اختلالات عصبی و رفتاری به دنیا می ‌آورند.

ترک اعتیاد در سه ‌ماهه اول بارداری

ترک اعتیاد در این بازه زمانی می ‌تواند به ‌طور معنی‌ داری خطر بروز نقایص مادرزادی، اختلالات تکامل مغزی و آسیب‌ های عصبی پایدار را کاهش دهد.

با ترک زودهنگام، شرایط فیزیولوژیک بدن مادر بهبود یافته، جریان خون جفتی افزایش پیدا می‌کند و اکسیژن‌رسانی و تغذیه جنین در وضعیت مطلوب‌تری قرار می‌گیرد. این روند به حفظ رشد طبیعی مغز و سیستم عصبی جنین کمک کرده و احتمال پیامدهای بلندمدت عصبی و شناختی را کاهش می‌دهد.

ترک اعتیاد در سه‌ ماهه دوم و سوم بارداری

در این دوره، هدف اصلی جلوگیری از شوک ترک و حفظ پایداری وضعیت مادر است. به همین دلیل، درمان دارویی کنترل ‌شده، حمایت روانی مستمر و مدیریت استرس نقش کلیدی دارند. مراقبت ‌های چند تخصصی در مرکز خصوصی ترک و درمان اعتیاد بانوان شامل همکاری متخصص زنان، روان ‌پزشک به مادر کمک می ‌کند تا ضمن ترک ایمن، در مسیر درمان باقی بماند.

نوزادانی که مادرانشان در اواخر بارداری ترک کرده ‌اند، معمولاً پس از تولد علائم ترک خفیف‌ تری را تجربه می‌ کنند، کمتر نیازمند بستری طولانی ‌مدت در بخش مراقبت ‌های ویژه نوزادان(NICU) هستند و سازگاری بهتری با محیط خارج از رحم دارند.

تاثیر داروهای ترک اعتیاد بر جنین

باتشریح ضرورت ترک اعتیاد حتی در دوره بارداری، این سوال پیش می آید که آیا مصرف داروهای ترک اعتیاد مانند متادون و بوپرنورفین در مادران معتاد تاثیری بر جنین خواهد داشت یا خیر؟

مطالعات معتبر نشان داده‌ اند که درمان وابستگی به اوپیوئیدها در بارداری با داروهای جایگزین مانند بوپرنورفین و متادون، به ‌طور قابل ‌توجهی بهتر از درمان ‌نشدن اعتیاد است. مصرف بوپرنورفین در بارداری در مقایسه با متادون غالباً با نتایج مطلوب ‌تری همراه بوده، از جمله وزن تولد بالاتر و کاهش خطر سندروم محرومیت نوزادی(NAS) در نوزادان.

داروهای ممنوعه در دوران بارداری

در دوران بارداری، مصرف برخی داروهای ترک اعتیاد نیازمند دقت ویژه است، زیرا برخی ترکیبات می ‌توانند برای جنین خطرناک باشند. داروهای بوپرنورفین ساده و متادون به‌ عنوان درمان نگه ‌دارنده اوپیوئید(MOUD) در بارداری مجاز هستند (البته در این خصوص با پزشک متخصص مشورت بشود، به هیچ وجه مصرف خودسرانه پیشنهاد نمی شود).

ترکیب بوپرنورفین و نالوکسان معمولاً توصیه نمی ‌شود و داروهایی مانند بوتورفانول یا نالبوفین نیز در بارداری منع یا محدودیت دارند. قطع یا تغییر ناگهانی داروی ترک اعتیاد بدون نظارت متخصص می ‌تواند منجر به بازگشت به مصرف یا عوارض بارداری شود.