میزان مجاز مصرف تن ماهی در بارداری - نکات مهم مصرف

ماهی به عنوان یکی از بهترین منابع امگا 3 برای رشد مغز جنین به حساب می‌آید و تن ماهی هم به عنوان یکی از فرآورده‌های پرطرفدار و ارزان برای تامین امگا 3 و سایر مواد مغذی در بارداری است. اما به این موضوع دقت داشته باشید که تن ماهی دارای جیوه زیادی برای مادر باردار است و باید با احتیاط مصرف شود.

مصرف تن ماهی کنسروی تا حدود 340 گرم در هفته بی‌خطر است اما تن ماهی سفید (آلباکور) نهایتاً تا 170 گرم در هفته مجاز است. سایر انواع تن ماهی به صورت خام یا پُر جیوه باید به صورت کامل از رژیم غذایی مادر باردار حذف شود.

آیا مصرف تن ماهی در بارداری مجاز است؟

مغز و چشم جنین در دوران بارداری با سرعت بالایی رشد می‌کنند و جنین برای رشد باید سطح کافی از DHA (نوعی اسید چرب امگا۳) دریافت کند. از آنجایی که تن ماهی به عنوان یکی از بهترین منابع در دسترس و ارزان قیمت برای تامین این اسید چرب ضروری در بارداری به حساب می‌آید، به همین دلیل حذف کامل تن ماهی از رژیم غذایی مادر باردار توصیه نمی‌شود. موضوع اصلی، نوع تن ماهی و میزان مصرف آن در بارداری است.

بنابراین، آیا مصرف تن ماهی در بارداری مجاز است؟ بله، اما باید به نوع تن ماهی و میزان مصرف آن دقت کنید.

انواع تن ماهی و میزان مجاز آن در بارداری

جالب است بدانید که برای تولید تن ماهی از چندین گونه مختلف ماهی استفاده می‌شود و انواع مختلف کنسرو تن ماهی در بازار کالا موجود است که برای حفظ سلامتی مادر باردار توجه به نوع ماهی به کار رفته در زمان خرید تن ماهی عمده بسیار مهم می باشد. هر کدام از انواع ماهی بکار رفته اندازه، طول عمر و در نتیجه میزان جیوه‌ی متفاوتی دارند.

1- تن ماهی اسکیپ‌جک (Skipjack – Light Tuna)

ماهی اسکیپ جک دارای عمر کوتاه و اندازه کوچک‌تری در مقایسه با سایر گونه‌هاست و به همین دلیل هم میزان جیوه کمتری در مقایسه با سایر انواع تن دارد. این مدل تن ماهی با برچسب عنوان «Light» یا «تن روشن» به بازار عرضه می‌شود و دارای مقدار قابل‌توجهی DHA و پروتئین است.

میزان مجاز مصرف هفتگی: تن ماهی اسکیپ جک بهترین و ایمن‌ترین انتخاب است و مصرف آن تا حدود 340 گرم در هفته ( 2 تا 3 وعده در هفته) مجاز است.

2- تن ماهی سفید/آلباکور (Albacore – White Tuna)

ماهی آلباکور اندازه بزرگتر و عمر طولانی‌تری در مقایسه با ماهی اسکیپ جک دارد و به همین دلیل هم میزان انباشت جیوه در بدن آن بیشتر است. این مدل تن ماهی معمولاً با برچسب «Solid White» یا «Albacore» به بازار عرضه می‌شود. اگر نوع ماهی روی برچسب قوطی کنسرو ذکر نشده باشد، بهتر است تن ماهی را از مدل پرجیوه و خطرناک در نظر بگیرید.

میزان مجاز مصرف هفتگی: حداکثر 170 گرم (یک وعده در هفته)

3- ماهی تون زردباله یا گیدر (Yellowfin)

از ماهی زردباله به‌صورت استیک تازه یا در سوشی و غذاهای رستورانی استفاده می‌شود. در حالت کلی باید از مصرف هرگونه ماهی به صورت خام در بارداری پرهیز کنید و ماهی زردباله هم فقط به صورت پخته مجاز به مصرف هستید.

از آنجایی که اندازه این ماهی از ماهی کنسروی بزرگتر است، به همین دلیل میزان جذب جیوه متوسط تا زیادی دارد.

میزان مجاز مصرف هفتگی: حداکثر یک وعده در هفته ( حدود 110 تا 170 گرم)

4- ماهی تن هوور (Longtail Tuna)

این گونه از ماهی دارای اندازه کوچک تا متوسط است که در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان به‌وفور صید می‌شود. مطالعات صورت‌گرفته در خلیج فارس، میانگین سطح جیوه‌ی این ماهی را حدود ۰.۴ میلی‌گرم بر کیلوگرم (در بازه‌ی ۰.۲ تا ۱.۵) گزارش کرده‌اند؛ یعنی سطحی نزدیک به رده‌ی تن آلباکور و بالاتر از تن ماهی کنسروی.

به همین دلیل هوور را نباید در دسته‌ی «کاملاً کم‌جیوه» قرار داد، هرچند در بازاریابی محلی گاهی به‌عنوان گزینه‌ی کم‌جیوه معرفی می‌شود.

میزان مجاز هفتگی: حداکثر ۱۷۰ گرم (مشابه سقف آلباکور) و صرفاً به‌صورت کاملاً پخته؛ مصرف مکرر یا بیش از یک وعده در هفته برای مادر باردار اصلاً مجاز نیست.

چرا مصرف جیوه در تن ماهی در بارداری خطرناک است؟

متیل جیوه ماده‌ای است که به وفور در آب‌ دریا وجود دارد و در بافت ماهی، به‌ویژه ماهی‌های بزرگ‌تر با عمر طولانی‌تر بیشتر انباشته می‌شود. به هر میزان که ماهی درشت‌تر باشد، جیوه بیشتری در بدن خود ذخیره می‌کند و مصرف آن در بارداری خطرناک‌تر است.

متیل‌جیوه به‌راحتی از جفت عبور می‌کند و به راحتی در سیستم عصبی در حال شکل‌گیری جنین جمع می‌شود. از آنجایی که بارداری به عنوان بازه‌ی حساسی برای تکامل مغزی نوزاد به حساب می‌آید، مصرف بیش از حد ماهی‌های پر جیوه در بارداری با اثرات نامطلوب بر رشد شناختی جنین همراه است. به همین دلیل، تمرکز اصلی توصیه‌های غذایی دوران بارداری روی «نوع ماهی» و «مقدار مصرف» مجاز است و اصلاً به حذف کامل ماهی اشاره ندارد.

خوردن یک بار تن ماهی در بارداری مجاز است؟

خوردن یکبار تن ماهی در بارداری مجاز است و هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کند. یکی از نکات مهم برای مصرف تن ماهی در بارداری و حتی قبل از بارداری این است که اگر پیش از بارداری مصرف بالای غذاهای دریایی پر جیوه داشته‌اید، یا اگر در منطقه‌ای زندگی می‌کنید که ماهی محلی با هشدار آلودگی جیوه شناخته شده، بهتر است این موضوع را با پزشک یا ماما در ملاقات‌های دوران بارداری مطرح کنید. اما همیشه راه‌حل‌های جایگزین برای مصرف تن ماهی در بارداری وجود دارد.

1- همیشه تن کنسروی روشن را در اولویت قرار دهید.

2- تن ماهی را با سایر منابع دریایی کم‌جیوه مانند ماهی سالمون یا ساردین جایگزین کنید.

3- مصرف را در طول هفته پخش کنید.

4- برچسب کنسرو را بخوانید و از محصولاتی که نوع ماهی و روش صید روی آن مشخص شده استفاده کنید.