GBS در بارداری؛ کشت مثبت و آنتی‌بیوتیک هنگام زایمان

نویسنده: گروه سلامت بانوان اوما

اگر در برگه آزمایش شما عبارت «GBS مثبت» نوشته شده است، معمولاً جای نگرانی فوری نیست؛ اما باید نتیجه را به ماما یا متخصص زنان اطلاع دهید تا برنامه پیشگیری هنگام زایمان مشخص باشد. برای مراقبت‌های کلی، راهنمای مراقبت‌های دوران بارداری اوما را بخوانید.

استرپتوکوک گروه B در بارداری چیست؟

GBS نوعی باکتری طبیعی دستگاه گوارش و گاهی دستگاه تناسلی است. بسیاری از افراد سالم آن را بدون علامت حمل می‌کنند و این باکتری معمولاً از راه تماس جنسی منتقل نمی‌شود. کلونیزاسیون می‌تواند در طول زمان تغییر کند؛ بنابراین نتیجه آزمایش قدیمی لزوماً وضعیت هفته‌های نزدیک زایمان را نشان نمی‌دهد.

کشت GBS چگونه انجام می‌شود و چه زمانی؟

نمونه‌گیری معمولاً با سواب از قسمت پایین واژن و راست‌روده انجام می‌شود. راهنمای ACOG غربالگری را در هفته‌های ۳۶+۰ تا ۳۷+۶ توصیه می‌کند؛ WHO در راهنمای ۲۰۲۴ بازه حدود هفته‌های ۳۵ تا ۳۷ را مطرح کرده است.

اگر کشت GBS مثبت باشد، چه معنایی دارد؟

کشت مثبت به‌تنهایی نشان نمی‌دهد مادر بیمار است یا جنین عفونت دارد. خطر اصلی، انتقال باکتری در مسیر زایمان و ایجاد عفونت زودرس در نوزاد است. این بیماری می‌تواند به شکل عفونت خون، ذات‌الریه یا مننژیت بروز کند؛ با این حال بیشتر نوزادان مادران حامل بیمار نمی‌شوند و پیشگیری هنگام زایمان خطر را کاهش می‌دهد.

درمان و پیشگیری GBS در بارداری

آنتی‌بیوتیک وریدی هنگام زایمان

اقدام استاندارد برای حامل بدون علامت، شروع آنتی‌بیوتیک از راه رگ در زمان شروع زایمان یا پس از پارگی کیسه آب است. پنی‌سیلین یا آمپی‌سیلین از گزینه‌های معمول‌اند؛ در حساسیت به پنی‌سیلین، نوع واکنش آلرژیک انتخاب جایگزین را تعیین می‌کند. اگر زایمان سریع اتفاق افتاد، نباید مراقبت‌های ضروری به تأخیر بیفتد.

آیا درمان خوراکی قبل از زایمان لازم است؟

برای کلونیزاسیون ساده واژن یا رکتوم، مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک خوراکی پیش از زایمان معمولاً توصیه نمی‌شود؛ چون باکتری ممکن است دوباره برگردد و این روش جای پیشگیری حین زایمان را نمی‌گیرد. اگر GBS در کشت ادرار همراه با عفونت یا مقدار قابل توجه دیده شود، پزشک درمان مناسب تجویز می‌کند.

روش‌هایی که جایگزین قابل اتکا نیستند

دوش واژینال، مواد ضدعفونی‌کننده، پروبیوتیک‌ها یا داروهای گیاهی به‌عنوان روش قطعی پاک‌کردن GBS و پیشگیری از بیماری نوزاد اثبات نشده‌اند.

چه زمانی باید فوری مراجعه کرد؟

برای نشانه‌هایی که در بارداری نیازمند تماس با پزشک هستند، علائم هشدار در دوران بارداری را بخوانید.

سناریوهای رایج و اقدام بعدی

• طبیعی و کم‌خطر: کشت مثبت بدون علامت و بدون شروع زایمان؛ معمولاً برنامه‌ریزی برای آنتی‌بیوتیک هنگام زایمان کافی است.
• نیازمند پیگیری: نتیجه مربوط به هفته‌های خیلی زود، کشت ادرار یا حساسیت دارویی؛ پزشک نوع نمونه و زمان آن را بررسی می‌کند.
• پرخطرتر: زایمان زودرس، پارگی طولانی کیسه آب، تب حین زایمان، عفونت ادراری GBS یا سابقه نوزاد مبتلا؛ پایش بیمارستانی اهمیت بیشتری دارد.

بعد از تولد نوزاد چه اتفاقی می‌افتد؟

تیم درمان تنفس، دمای بدن، ضربان قلب، تغذیه و سطح هوشیاری نوزاد را بررسی می‌کند. بی‌حالی، تنفس سخت، شیر نخوردن، کبودی یا تب نیازمند ارزیابی فوری است.

پرسش‌های متداول

آیا GBS مثبت یعنی عفونت دارم؟

نه لزوماً؛ اغلب به معنی حامل بودن بدون علامت است.

آیا همسرم باید آزمایش یا درمان شود؟

برای حامل بودن GBS معمولاً آزمایش یا درمان شریک جنسی لازم نیست؛ تصمیم نهایی با پزشک است.

آیا با کشت مثبت می‌توانم زایمان طبیعی داشته باشم؟

بله. کشت مثبت معمولاً مانع زایمان طبیعی نیست. برای مقایسه روش‌های زایمان، مطلب سزارین یا زایمان طبیعی؟ را ببینید.

اگر فرصت چهار ساعت آنتی‌بیوتیک وجود نداشته باشد چه؟

دارو باید هرچه سریع‌تر شروع شود، اما تولد نوزاد به‌خاطر تکمیل چهار ساعت به تأخیر نمی‌افتد.

جمع‌بندی

منابع علمی: WHO، CDC، ACOG Committee Opinion No. 797، PubMed و NHS. این مطلب جایگزین ویزیت و تصمیم‌گیری پزشک یا ماما نیست.