چه زمانی استفاده از رحم اجاره ای بر آی وی اف اولویت دارد؟

خلاصه: رحم اجاره ای با کمک آی وی اف، امکان فرزندآوری را برای افرادی فراهم می کند که توان حمل بارداری ندارند یا بارداری برای آن ها خطرناک است. انتخاب این روش به بررسی تخصصی شرایط رحم، سلامت فرد و علت درمان های ناموفق بستگی دارد.

تفاوت رحم اجاره ای و آی وی اف چیست؟

در آی وی اف یا لقاح آزمایشگاهی، تخمک و اسپرم در محیط آزمایشگاه برای تشکیل جنین استفاده می شوند. سپس جنین به رحم انتقال پیدا می کند تا در صورت لانه گزینی موفق، بارداری ادامه یابد.

در روش رحم اجاره ای، همین جنین به رحم زن دیگری انتقال داده می شود که مسئولیت حمل بارداری را بر عهده می گیرد. در این نوع درمان، تخمک زن حامل برای تشکیل جنین استفاده نمی شود.

برای مثال، فردی ممکن است تخمدان های فعال و امکان تولید تخمک داشته باشد، اما به دلیل برداشتن رحم نتواند بارداری را حمل کند. در چنین شرایطی، امکان تشکیل جنین با تخمک خود او و انتقال آن به رحم زن حامل بررسی می شود. راهنمای انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا، ASRM، نیز حامل بارداری را با همین نقش تعریف می کند.

انتقال جنین تشکیل شده با آی وی اف به رحم 

چه کسانی به رحم اجاره ای نیاز دارند؟

نیاز به رحم اجاره ای زمانی بررسی می شود که حمل بارداری امکان پذیر نباشد یا خطر قابل توجهی داشته باشد. تشخیص این وضعیت به ارزیابی رحم، سلامت عمومی و سوابق درمان وابسته است.

• نداشتن رحم یا برداشتن رحم
• مشکلات ساختاری رحم
• بیماری های زمینه ای و بارداری پرخطر

نداشتن رحم یا برداشتن رحم

نبود رحم از روشن ترین دلایل بررسی رحم اجاره ای است. بعضی افراد به صورت مادرزادی رحم ندارند یا رحم آن ها تکامل کافی پیدا نکرده است. در برخی دیگر، رحم به دلیل بیماری یا عوارض شدید زایمان با جراحی برداشته شده است.

در این شرایط، انتقال جنین به رحم خود فرد امکان پذیر نیست، حتی اگر تخمک مناسب وجود داشته باشد و جنین با کیفیت تشکیل شود. پزشک پس از بررسی وضعیت تخمدان ها و سلامت عمومی، درباره مسیر تشکیل جنین و استفاده از زن حامل تصمیم می گیرد.

مشکلات ساختاری رحم

بعضی آسیب ها یا ناهنجاری های شدید رحم می توانند مانع لانه گزینی یا ادامه بارداری شوند. برای نمونه، چسبندگی شدید داخل رحم که با درمان قابل اصلاح نیست، ممکن است زمینه بررسی رحم اجاره ای را فراهم کند.

با این حال، هر فیبروم، چسبندگی یا تفاوت در شکل رحم به معنی نیاز به رحم اجاره ای نیست. بسیاری از مشکلات رحمی قابل درمان هستند یا با وجود آن ها امکان بارداری وجود دارد. شدت مشکل، تاثیر آن بر حفره رحم و نتیجه درمان های قبلی اهمیت دارد. ASRM نیز ناهنجاری های قابل توجه و آسیب های غیرقابل اصلاح رحم را از موارد کاربرد این روش می داند.

بیماری های زمینه ای و بارداری پرخطر

گاهی رحم از نظر ساختاری مشکلی ندارد، اما تغییرات بدن در دوران بارداری می تواند برای فرد خطرناک باشد. برخی بیماری های شدید قلبی، فشار خون ریوی یا بیماری های جدی دیگر ممکن است در این گروه قرار بگیرند.

نام بیماری به تنهایی برای تصمیم گیری کافی نیست. شدت بیماری، داروهای مصرفی، عملکرد اندام ها و احتمال تشدید مشکل باید بررسی شود. این ارزیابی معمولا به همکاری متخصص ناباروری، متخصص بیماری زمینه ای و پزشک بارداری پرخطر نیاز دارد.

سابقه یک بارداری دشوار نیز لزوما به معنی ممنوع بودن بارداری بعدی نیست، باید مشخص شود احتمال تکرار عارضه چقدر است و آیا می توان خطر را به شکل قابل قبول کنترل کرد.

رحم اجاره ای بعد از شکست IVF چه زمانی مطرح می شود؟

شکست IVF به تنهایی نشانه ناتوانی رحم در بارداری نیست؛ اگر تخمک مناسب یا جنین قابل انتقال تشکیل نشده باشد، تغییر رحم مشکل را برطرف نمی کند. طبق راهنمای ASRM، پس از شکست مکرر انتقال جنین های با کیفیت و بررسی احتمال عوامل رحمی، می توان رحم اجاره ای را به عنوان یکی از گزینه ها بررسی کرد؛ بدون تضمین موفقیت.

سقط مکرر و رحم اجاره ای چه ارتباطی دارند؟

سقط مکرر می تواند دلایل متفاوتی داشته باشد و همیشه از رحم ناشی نمی شود. به همین دلیل، پیش از انتخاب رحم اجاره ای باید علت های احتمالی و امکان درمان آن ها بررسی شوند.

اگر مشکل اصلی، آسیب شدید یا ناهنجاری رحمی موثر بر ادامه بارداری باشد، استفاده از زن حامل ممکن است مطرح شود. اما اگر علت سقط به ویژگی های ژنتیکی جنین یا عوامل دیگری مربوط باشد، تغییر رحم لزوما مانع تکرار آن نخواهد شد.

پیش از اقدام مجدد، بررسی علت سقط و آماده سازی رحم برای بارداری بعد از سقط می تواند بخشی از برنامه مراقبتی باشد. بررسی ها و درمان های لازم با توجه به شرایط هر فرد و نظر پزشک تعیین می شوند.

تجربه سقط می تواند از نظر عاطفی بسیار دشوار باشد. با این حال، انتخاب مسیر بعدی زمانی کمک کننده تر است که بر اساس جمع بندی پرونده و توضیح روشن پزشک انجام شود، نه صرفا تعداد بارداری های ناموفق.

سن بالای مادر و اندومتریوز: آیا رحم اجاره ای لازم است؟

سن بالا یا اندومتریوز به تنهایی دلیل نیاز به رحم اجاره ای نیست. این روش کاهش کیفیت تخمک را جبران نمی کند و بسیاری از مبتلایان به اندومتریوز می توانند خودشان بارداری را حمل کنند. رحم اجاره ای زمانی بررسی می شود که حمل بارداری ممکن نباشد یا خطر قابل توجهی داشته باشد.

قبل از انتخاب رحم اجاره ای چه بررسی هایی لازم است؟

پیش از شروع، باید هم دلیل پزشکی انتخاب این روش روشن باشد و هم سلامت زن حامل، آمادگی روانی طرفین و مسئولیت های درمانی و مالی به دقت بررسی شوند. بررسی های مهم شامل موارد زیر است:

• مرور گزارش دوره های قبلی IVF، تعداد جنین ها و نتیجه انتقال ها
• ارزیابی رحم و امکان درمان مشکلات احتمالی آن
• بررسی ایمنی بارداری در فرد متقاضی
• ارزیابی سلامت جسمی، سوابق بارداری و وضعیت رحم زن حامل
• انجام غربالگری های عفونی و سایر آزمایش های لازم
• مشاوره روانشناختی برای شناخت انتظارات و فشارهای احتمالی
• دریافت مشاوره حقوقی متناسب با شرایط اجرای درمان.

بررسی وضعیت رحم و سوابق درمان با مشاوره تخصصی 

مشاوره رحم اجاره ای: تصمیم بر اساس پرونده شما

اگر بین ادامه انتقال جنین به رحم خودتان و استفاده از رحم اجاره ای مردد هستید، اولین قدم جمع آوری مدارک درمانی است. گزارش های جنین شناسی، نتایج انتقال های قبلی، بررسی های رحم و سوابق بارداری به پزشک کمک می کنند مسیر مناسب تری پیشنهاد دهد.

ممکن است با دیدن تجربه رحم اجاره ای موفق به این روش فکر کرده باشید، اما هنوز ندانید برای شرایط شما هم مناسب است یا نه. در جلسه مشاوره می توانید همین سوال را با پزشک مطرح کنید.

برای دریافت راهنمایی درباره روند بررسی پرونده و هماهنگی مشاوره تخصصی می توانید با رادینا سلامت در ارتباط باشید. هدف از این مشاوره، روشن شدن علت ناباروری، گزینه های قابل بررسی و مراحل پیش رو است، انتخاب نهایی درمان به نظر تیم پزشکی و شرایط اختصاصی شما بستگی دارد.

رحم اجاره ای می تواند برای بعضی خانواده ها فرصت ارزشمندی ایجاد کند. مناسب بودن آن زمانی مشخص می شود که بدانیم کدام مانع را قرار است برطرف کند و چه محدودیت هایی همچنان باقی می مانند.

پرسش های متداول

رحم اجاره ای با جنین فریز شده امکان پذیر است؟

بله، در صورت مناسب بودن جنین و تایید مرکز درمان، می توان جنین فریز شده را پس از آماده سازی رحم زن حامل انتقال داد. کیفیت جنین و وضعیت آن پس از ذوب در تصمیم پزشک موثر است.

نوزاد حاصل از رحم اجاره ای از نظر ژنتیکی به چه کسی شباهت دارد؟

ویژگی های ژنتیکی نوزاد از صاحبان تخمک و اسپرم می آید. اگر زن حامل فقط بارداری را حمل کند و تخمک از او نباشد، DNA ارثی نوزاد از او تامین نمی شود.

منابع علمی: asrm| rcog| eshre