سردرد ضربان‌دار همراه با حساسیت به نور و صدا می‌تواند از علائم میگرن باشد. میگرن فقط یک سردرد معمولی نیست و ممکن است با علائمی مثل تهوع، استفراغ و حساسیت به نور و صدا همراه باشد. اگر این علائم را چندبار تجربه کرده‌ایم، باید آنها را جدی بگیریم و به زمان شروع، شدت درد و نشانه‌های آن توجه کنیم.
میگرن قابل‌کنترل است؛ در کنار درمان‌های توصیه‌شده، شناخت عواملی که ممکن است باعث شروع یا تشدید حملات میگرن شوند و مدیریت آنها می‌تواند به کنترل بهتر میگرن کمک کند. این مطلب کمک می‌کند با شناخت علائم، محرک‌ها و راه‌های درمان، میگرن را بهتر مدیریت کنیم.
میگرن چیست؟
«میگرن» معمولاً برای اشاره به سردردهایی به کار می‌رود که تکرارشونده‌اند، معمولاً درد متوسط تا شدید دارند و در بیشتر موارد در یک سمت سر حس می‌شوند. حمله میگرن گاهی چند ساعت طول می‌کشد و در بعضی از موارد ممکن است تا چند روز هم ادامه پیدا کند. میگرن با سردردهای عادی تفاوت دارد؛ چرا که علاوه‌بر درد در قسمت سر، با علائمی مثل حالت ضربان‌دار، تهوع و حساسیت به نور و صدا هم همراه است و حتی می‌تواند کارهای روزانه ما را مختل کند.
به‌طورکلی علت سردرد میگرنی، محرک‌ها و مواردی مثل استرس، کم‌خوابی، تغییرات هورمونی، تغییرات آب‌وهوا و بعضی از مواد غذایی هستند و با دوری از این موارد، می‌توانیم این بیماری را تا حد زیادی کنترل کنیم.
علائم میگرن در مراحل مختلف؛ پیش‌درآمد، اورا، سردرد و پس‌درآمد
علائم میگرن برای همه افراد یکسان نیست و معمولاً در چند مرحله ظاهر می‌شود. اگر این مراحل و علائم میگرن را بشناسیم، می‌توانیم شروع حمله را زودتر تشخیص بدهیم و آن را بهتر کنترل کنیم. در ادامه به‌طور دقیق علائم میگرن را بررسی می‌کنیم. که میگرن چه علائمی دارد.
مرحله اول: پیش‌درآمد میگرن
در بعضی از افراد، علائم میگرن حدود بیست‌وچهار ساعت پیش از شروع سردرد ظاهر می‌شود. در این مرحله ممکن است علائم اولیه میگرن مثل ولع غذایی، تغییرات خلقی، خمیازه‌های مکرر یا تکرر ادرار را تجربه کنیم. تکرار این علائم پیش از حمله‌ها سردرد می‌تواند در بعضی از افراد بخشی از مرحله پیش‌درآمد میگرن باشد.
مرحله دوم میگرن: اورا
اورا یکی از مراحل میگرن است که بعضی افراد آن را پیش از شروع سردرد و در بعضی دیگر، هم‌زمان با سردرد تجربه می‌کنند. در این مرحله علائم منفرد اورا معمولاً به‌تدریج ایجاد می‌شوند و هر علامت معمولاً پنجاه تا شصت دقیقه طول می‌کشد. موارد زیر از علائم اصلی این مرحله به‌شمار می‌آیند:
- دیدن نورهای چشمک‌زن
- دیدن خطوط زیگزاگ
- ضعف عضلانی
- بی‌حسی
- گزگز کردن
البته همه افراد مبتلا به میگرن، اورا را تجربه نمی‌کنند و ممکن است این مرحله برای بعضی از بیماران اصلاً وجود نداشته باشد.
مرحله سوم میگرن: شروع سردرد
درد در این مرحله به‌تدریج شروع می‌شود و سپس شدت می‌گیرد؛ حتی در بعضی از موارد، در این مرحله انجام کارهای روزمره برای ما سخت می‌شود.
علائم این مرحله عبارتند از:
- درد ضربان‌دار
- درد معمولاً در یک سمت سر و گاهی در هر دو سمت
- تهوع
- حساسیت به نور
- حساسیت به صدا
- حساسیت به بو
- شدیدتر شدن درد با حرکت
در بعضی از افراد، این مرحله چند ساعت طول می‌کشد و در بعضی طولانی‌تر است.
مرحله چهارم حمله میگرنی: پس‌درآمد
بعد از فروکش کردن سردرد میگرنی در بعضی از موارد، علائم کاملا از بین نمی‌روند و بدن تا حدود یک روز بعد درگیر اثرات حمله خواهد بود. در این مرحله، بعضی از افراد احساس خستگی، ضعف یا گیجی را تجربه می‌کنند و ممکن است تمرکز و انرژی همیشگی خود را نداشته باشند.
چه چیزهایی باعث شروع حمله میگرن می‌شوند؟ محرک‌هایی که باید آنها را بشناسیم
گاهی حمله‌های میگرن به دلایل مشخصی آغاز می‌شوند که از فردی به فرد دیگر متفاوتند. ما می‌توانیم با شناخت این عوامل، از بروز حمله، بهتر پیشگیری کنیم. در ادامه با این موارد آشنا می‌شویم.
- استرس: فشارهای عصبی و استرس روزانه از شایع‌ترین عوامل بروز حمله میگرنی به‌شمار می‌آیند.
- کم‌خوابی: کم‌خوابی یا داشتن خواب نامنظم، مغز را برای شروع حمله میگرن حساس‌تر می‌کند.
- تغییرات هورمونی در زنان: نوسان هورمون‌ها، به‌ویژه در بعضی از دوره‌های ماهانه، در شروع حمله‌ها نقش دارند.
- تغییرات ناگهانی در آب‌وهوا: تغییر دما، رطوبت، فشار هوا یا شرایط جوی در بعضی از افراد باعث شروع میگرن می‌شوند.
- عوامل غذایی: مصرف بعضی از خوراکی‌ها یا حذف وعده غذایی در بعضی از افراد، به‌عنوان محرک میگرن عمل کنند.
- حساسیت به نور و محرک‌های نوری: نورهای شدید، خیره‌کننده یا چشمک‌زن، در بعضی افراد از عوامل محرک میگرن به‌شمار می‌روند.
اگر محرک‌های میگرن را بشناسیم، بهتر می‌توانیم از موقعیت‌های تحریک‌کننده دوری و دفعات حمله را کمتر کنیم.
روش‌های درمان میگرن؛ موثرترین راه‌های کنترل و کاهش حمله‌ها
برای مدیریت بهتر میگرن، توجه به زمان شروع حمله و شناخت محرک‌های فردی اهمیت زیادی دارد. در ادامه روش‌های درمان میگرن و کنترل محرک‌های آن را بررسی می‌کنیم.
- در شروع حمله سریع عمل کنیم: لازم است در زمان مشاهده علائم اولیه، درمان میگرن را شروع کنیم. در حمله‌های خفیف، داروهایی مثل استامینوفن یا ایبوپروفن کمک‌کننده‌اند؛ اما در استفاده از آنها نباید زیاده‌روی کنیم.
- قرص رپیوا (ریمیجپنت) یکی از داروهایی است که پزشک می‌تواند برای درمان حاد میگرن با یا بدون اورا در بزرگسالان تجویز کند. ریمیجپنت همچنین برای پیشگیری از میگرن اپیزودیک در بزرگسالان کاربرد دارد.
- در محیطی تاریک و ساکت استراحت کنیم: اگر نور، صدا یا حتی حرکت، حال ما را بدتر می‌کند، باید کمی دراز بکشیم و از این محرک‌ها دوری کنیم استراحت در اتاق کم‌نور و آرام هم شدت درد را کاهش می‌دهد.
- محرک‌های شخصی خود را پیدا کنیم: محرک‌های میگرن در همه افراد یکسان نیستند؛ اگر این محرک‌ها را بشناسیم، راحت‌تر می‌توانیم از حمله بعدی پیشگیری کنیم.
- خواب و استرس را جدی بگیریم: خواب نامنظم و استرس زیاد، احتمال حمله میگرن را افزایش می‌دهند؛ بنابراین باید خواب منظم‌تری داشته باشیم و تا جای ممکن فشارهای عصبی را کمتر کنیم.
- از نورهای آزاردهنده دوری کنیم: درصورت حساسیت به نور، لازم است در فضای باز از عینک آفتابی استفاده و تا حد امکان از نورهای چشمک‌زن دوری کنیم.
به‌طورکلی، مدیریت میگرن شامل درمان مناسب در زمان بروز حمله و در صورت نیاز، استفاده از روش‌های پیشگیرانه در کنار شناسایی و مدیریت محرک‌های فردی است.
در نهایت، چه زمانی باید میگرن را جدی بگیریم؟
شناخت محرک‌های فردی می‌تواند یکی از راه‌های کمک به مدیریت بهتر میگرن باشد. بنابراین نوع غذا، میزان خواب، سطح استرس و شرایط آب‌وهوا را یادداشت کنیم. این کار به ما کمک می‌کند الگوی میگرن خود را بهتر بشناسیم و متوجه بشویم چه مواردی درد آن را فعال می‌کنند. از طرفی اگر سردرد ما با الگوی همیشگی فرق دارد یا غیرمعمول و شدیدتر از قبل است، باید آن را جدی بگیریم و به پزشک مراجعه کنیم.
پزشک معمولاً برای درمان میگرن، انواع قرص و داروها را تجویز می‌کند که با مصرف به موقع آنها دردهای میگرنی تا حد زیادی کاهش پیدا می‌کنند. انواع داروهای میگرن داروسازی دکتر عبیدی، در داروخانه‌های معتبر در دسترس هستند.
