دکتر نازنین علوی، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی در شهر تهران هستند. افراد زیادی برای دریافت خدمات بارداری مختلف، جراحیهای حیطه زنان، مشکلات رحم و تخمدان و… به ایشان مراجعه میکنند. نظر تخصصی این پزشک در خصوص علتهای شایع مشکلات هورمونی هم چشماندازه واضحی از چالشهای مختلف زنان در اختیارتان قرار میدهد. اینجا از او درباره شایعترین دلایل مشکلات هورمونی بانوان پرسیدهایم. با ما همراه باشید.
شایعترین مشکلات هورمونی که این روزها در مطب میبینید چیست؟
این روزها، بسیاری از مراجعان با اختلالات هورمونی دستوپنجه نرم میکنند. تجربه ابتلا به تخمدان پلیکیستیک (PCOS) هم در صدر این اختلالات قرار دارد. این وضعیت باعث بههم خوردن تعادل هورمونهای جنسی (معمولا افزایش آندروژنها) میشود. یکی از علل شایع افزایش زیاد آن در جامعه هم تغییرات سبک زندگی امروزی است.
بهجز تنبلی تخمدان یا همان تخمدان پلیکیستیک، مشکلات هورمونی دیگری هم با فراوانی بالا در میان مراجعان دیده میشوند:
- اختلالات تیروئید بهشکل پرکاری یا کمکاری که روی سوختوساز بدن و چرخه جنسی اثر بگذارد.
- پیشیائسگی زودرس که کاهش غیرطبیعی سطح استروژن در قبل از سن ۴۰ سالگی است.
- سلطه استروژنی که در آن، نسبت هورمونهای استروژن و پروژسترون بههم میخورد و اختلالات قاعدگی بههمراه میآورد.
- افزایش پرولاکتین که روند تخمکگذاری را با اختلال مواجه میکند.
چه علائمی نشاندهنده اختلال هورمونی است؟
بیشتر بانوان مشکلات و علائم اختلالات هورمونی را بهحساب خستگی و استرس میگذارند. باید دقت کرد که بدن علامتهای واضحی نشان میدهد تا فرد را متوجه اختلالات هورمونی کند. شایعترین علائمی که زنان را به شک میاندازد شامل موارد زیر هستند:
- قاعدگیهای نامنظم؛ پریودهای طولانی یا کوتاه و همراه با درد غیرعادی یا قطع ناگهانی درد.
- تغییرات پوستی شامل آکنههای غیرقابل درمان یا درآوردن ریش در ناحیه فک و چانه در کنار رشد موهای زائد صورت و سینه.
- افزایش وزن ناگهانی، بهویژه در ناحیه شکم و ناتوانی در کاهش آن.
- اضطراب شدید، افسردگیهای دورهای یا کجخلقیهای مکرر.
- خستگی شدید، مزمن و رفعنشدنی با استراحت.
- ناتوانی در باردار شدن پس از یک سال تلاش.
اگر هر کدام از این علائم برای دو تا سه چرخه قاعدگی تکرار شوند، نیاز به مراجعه به پزشک بهوجود میآید.
آیا استرس و سبک زندگی در اختلال هورمونها نقش دارند؟
نمیتوان نقش استرس و سبک زندگی امروزی را در فقدان تعادل هورمونها نادیده گرفت. هورمونها بهشدت تحت تاثیر HPA (هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال) هستند که فرماندهی پاسخ به استرس را بر عهده دارد و:
- زمانی که بهطور مداوم احساس استرس را تجربه میکنید، بدن حجم زیادی هورمون استرس یا همان کورتیزول ترشح میکند. این هورمون منبع هورمونهای جنسی مانند پروژسترون را میدزدد تا انرژی خود را صرف مقابله با بحران و استرس کند. اینجاست که تعادل هورمون زنانه بههم میخورد.
- هورمونهای زنانه بدن در ساعتهای اولیه شب ترشح میشوند و عواملی مانند بیداری شبانه و نور آبی تلفنهای همراه باعث عدم تعادل ریتم شبانهروزی آنها میشود.
- مصرف زیاد کربوهیدراتهای تصفیهشده و قندهای مصنوعی، سطح انسولین را بالا نگه میدارد. انسولین زیاد در بدن، تخمدانها را تحریک میکند و باعث تولید تستوسترون بیش از حد و در نتیجه تنبلی تخمدان میشود.
چه زمانی باید برای آزمایشهای هورمونی اقدام کرد؟
زمانبندی در انجام آزمایشهای هورمونی اهمیت زیادی دارد. برای همین، لازم نیست که بدون مشورت پزشک، فهرست بلندبالایی از آزمایشها را سرخودانه انجام دهید. سطح هورمونها در روزهای مختلف چرخه قاعدگی تفاوت فاحشی با هم دارند.
پزشکان هر آزمایش را در بخش مناسبی از این چرخه تجویز میکنند تا تصویر درستی از غدد درونریز و تخمدانها حاصل شود. افراد نباید بنا به نتایج آزمایش، خودشان دست به تفسیر بزنند و بدون در نظرگرفتن علائم بالینی مختلف، درباره وضعیت هورمونیشان به نتیجهگیری برسند. مراجعه به پزشک در این زمینه ضروری است.
اگر درمان بهموقع انجام نشود چه عوارضی ایجاد میشود؟
نادیدهگرفتن سلامت هورمونی میتواند عوارض ناخوشایند پرشماری داشته باشد. برخی از عوارض درماننشدن شامل موارد زیر هستند:
- ناباروری؛ اختلالات تخمکگذاری از رایجترین دلایل ناباروریاند که با مراجعه بهموقع و درمان مناسب، قابل درمان هستند.
- دیابت نوع دو؛ مقاومت به انسولین معمولا ریشه در مشکلات هورمونی مانند تنبلی تخمدان دارد. کنترلنکردن این وضعیت باعث بروز دیابت نوع دو میشود.
- بیماریهای قلبیعروقی؛ فقدان تعادل استروژن باعث افزایش کلسترول بد در بدن میشود و خطر بیماریهای قلبی را بالا میبرد.
- پوکی استخوان؛ کاهش زودرس استروژن در نتیجه یائسگی زودرس باعث کاهش تراکم استخوانها و بروز شکستگیها در سنین پایین میشود.
- خطر ابتلا به سرطانهای وابسته به هورمون؛ در شرایطی نظیر سلطه استروژنی، ضخیمشدن دیواره رحم (اندومتر) ریسک سرطانهای زنانه را افزایش میدهد.
یادتان باشد که مسیر بهبودی شما در زمان ابتلا به اختلالات هورمونی مختلف، از تغییر سبک زندگی، مراجعه به متخصص و پایبندی به تجویزات او میگذرد.
برای مشاوره با دکتر به دکتردکتر سر بزنید!
جهت دریافت مشاوره بابت علل شایع مشکلات هورمونی میتوانید به دکتر نازنین علوی مراجعه کنید. این متخصص خبره با تکیه بر دانش روز و تجربه بالای خود، به حفظ سلامت هورمونی شما کمک میکند. بنابر نظرات مراجعان قبلی، اخلاق خوب، صبوری و برقراری ارتباط موثر با بیماران هم از ویژگیهای برجسته ایشان است.
برای نوبتگرفتن از دکتر علوی، نیازی به مراجعه حضوری یا حتی تماس تلفنی نیست. شما میتوانید به سامانه دکتردکتر مراجعه و نوبت خود را بهطور اینترنتی دریافت کنید.
پلتفرم دکتردکتر راهی مناسب برای ایجاد پیوندی سریع و ساده میان بیماران و پزشکان مختلف است. خدمات دیگر آن، نظیر انتشار تجربه کاربران دیگر از مراجعه به هر پزشک و فرصت ویزیت غیرحضوری هم درمان را سادهتر از همیشه میکند. به دکتردکتر سر بزنید و وقت ویزیت خود با دکتر علوی را بهراحتی، رزرو کنید.
