Ooma
کاربر گرامی خوش آمدید.  ورود|عضویت
22 درمان خانگی  اسهال به روش آسان

اسهال یکی از بیماری‌های عفونی شایع است که به صورت مدفوع شل و آبکی از بدن خارج می‌شود. اسهال انواع مختلف و علت های گوناگونی دارد و برای درمان آن از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود. بهترین روش درمانی اسهال، استفاده از روش‌های خانگی است. در این مقاله قصد داریم 22 درمان خانگی اسهال را معرفی کنیم.

در صورتی که مطالعه قسمت خاصی از این مطلب مد نظر شماست، با انتخاب عناوین ارائه شده در فهرست موضوعی زیر، به موضوع دلخواه خود برسید.


افرادی که دچار اسهال می‌شوند حرکات روده‌ای شل، آبدار و مکرر را تجربه می‌کنند. در اکثر موارد اسهال چند روز طول می کشد، اما اگر اسهال به مدت چند هفته ادامه پیدا کند می‌تواند نشان دهنده یک اختلال جدی مانند یک عفونت مداوم، بیماری روده التهابی یا یک بیماری نامطلوب مانند سندرم روده تحریک پذیر باشد.

علائم و نشانه های اسهال چیست؟

از مهم‌ترین علائم اسهال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- مدفوع آبدار و مایع

مدفوع ممکن است در رنگ‌های مختلفی دیده شود. مدفوع قرمز به علت خونریزی روده است و می تواند نشانه‌ای از عفونت شدید باشد. مدفوع سیاه و ضخیم و تیره نشان دهنده خونریزی در معده یا قسمت های بالای روده است و معمولا ناشی از عفونت حاد نیست. اسهال سبز رنگ ممکن است به علت عبور سریع روده از مدفوع باشد.

2-  گرفتگی شکمی

گاهی اوقات اسهال با درد خفیف تا متوسط شکمی همراه است. در اسهال، درد شدید شکم یا معده معمول نیست و می‌تواند نشان دهنده یک بیماری جدی باشد.

3- تب

تب بالا امر شایعی نیست. در صورت وجود تب بالا، فرد بیمار ممکن است بیماری جدی‌تری نسبت به اسهال حاد داشته باشد.

4-  نفخ و گاز

5-  احساس دستشویی مداوم

6- کم آبی بدن

علائم و نشانه های کم آبی عبارتند از:

  •  بزرگسالان مدام تشنه می شوند و دهانشان خشک می شود.
  •  پوست افراد مسن شل می شود. افراد مسن احساس خواب آلودگی می کنند یا تغییرات رفتاری و سرگیجه را تجربه می کنند.
  • نوزادان و کودکان گودی زیر چشم، خشکی دهان و کاهش ادرار را تجربه می کنند. ممکن است خواب آلود به نظر برسند و از خوردن یا نوشیدن پرهیز کنند [1, 2].

بطور خلاصه علائم و نشانه های مرتبط با اسهال ممکن است شامل موارد زیر باشد:

دکنر سلطانپور، پزشک عمومی، در مورد اسهال و علت و درمان آن می گوید: «اسهال وضعیتی است که فرد بیش از سه بار در روز دفع مدفوع آبکی و روان دارد، علت عمده اسهال عفونت روده است که ممکن است علت ویروسی، باکتریایی و انگلی داشته باشد. اغلب اسهال ها با گذشت یک یا دو روز بهتر میشوند و نیازی به درمان دارویی ندارند و تنها باید مایعات زیاد مصرف شود. کودکان، زنان باردار و سالمندان باید در مورد اسهال و از دست دادن آب بدن بیشتر محتاط باشند. به همه افراد توصیه میشود اگر اسهالشان همراه با تب بود و یا خون در مدفوع دیده شد، سریعا پیگیری کنند».

 

علت ایجاد اسهال چیست؟

برخی از بیماری ها و برخی شرایط می توانند باعث بروز اسهال شوند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- ویروس ها

از مهم‌ترین ویروس هایی که می توانند باعث بروز اسهال شوند می‌توان به ویروس Norwalk، ویروس سیتومگالو و ویروس هپاتیت اشاره کرد. روتاویروس علت شایع اسهال حاد کودکی است.

2- باکتری ها و انگل ها

غذا یا آب آلوده می تواند باکتری ها و انگل ها را به بدن شما منتقل کند. انگل هایی مانند جیاردیا لامبلیا و کریپتوسپوریدیم می‌توانند باعث بروز اسهال شوند. علل متداول باکتریایی اسهال عبارتند از کمپیلوباکتر، سالمونلا، شيگلا و اشريشيا کولي. هنگام سفر در کشورهای در حال توسعه، اسهال ناشی از باکتری ها و انگل ها اغلب اسهال مسافرتی ایجاد میکند. آلودگی Clostridium difficile می تواند به خصوص پس از یک دوره آنتی بیوتیک رخ دهد.

3- داروها

 بسیاری از داروها، مانند آنتی بیوتیک ها، می توانند باعث اسهال شوند. آنتی بیوتیک ها می توانند تعادل طبیعی باکتری ها را در روده از بین ببرند. داروهای دیگر که باعث بروز اسهال می شوند، داروهای سرطانی و آنتی اسیدها هستند.

4- عدم تحمل لاکتوز

لاکتوز، قند موجود در شیر و سایر محصولات لبنی است. افرادی که دچار مشکل هضم لاکتوز هستند پس از مصرف محصولات لبنی اسهال می شوند. بدن آنزیمی تولید می کند که به هضم لاکتوز کمک می کند، اما برای اکثر مردم سطح آنزیم پس از دوران کودکی سریعا کاهش می یابد. این امر باعث افزایش خطر ابتلا به عدم تحمل لاکتوز می شود.

5- فروکتوز

فروکتوز، قندی است که به طور طبیعی در میوه ها و عسل یافت می شود. فروکتوز به عنوان یک شیرین کننده به برخی از نوشیدنی ها اضافه می شود و می تواند باعث بروز اسهال در افرادی که دچار مشکلات هضم هستند شود.

6- شیرین کننده های مصنوعی

سوربیتول و مانیتول، شیرین کننده های مصنوعی موجود در آدامس و سایر محصولات بدون قند هستند که می توانند در برخی افراد سالم باعث بروز اسهال شوند.

7- عمل جراحي

برخی از افراد پس از عمل جراحی شکم یا جراحی حذف کیسه صفرا اسهال می شوند.

 8- سایر اختلالات گوارشی

اسهال مزمن علت‌های دیگری دارد، از جمله بیماری کرون، کولیت اولسراتیو، بیماری سلیاک ، کولیت میکروسکوپی و سندرم روده تحریک پذیر [3].

علت اسهال چیست

عوارض جانبی اسهال 

اسهال می تواند باعث کمبود آب بدن شود و در صورت عدم درمان می تواند خطرناک باشد. کم آبی بدن در کودکان، افراد مسن و کسانی که دارای سیستم ایمنی ضعیفی هستند خطرناک است. اگر دچار علائم کم آبی بدن هستید به پزشک مراجعه کنید.

علائم کم آبی بدن در بزرگسالان

علائم کم آبی بدن نوزادان و کودکان

  •  نداشتن پوشک مرطوب در سه ساعت یا بیشتر
  • دهان و زبان خشک
  •  تب بالاي 39 درجه سانتی گراد
  •  گریه بدون اشک نوزاد
  •  خواب آلودگی، عدم پاسخگویی یا تحریک پذیری [4]

چگونه از بروز اسهال جلوگیری کنیم؟

از مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از اسهال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- جلوگیری از اسهال ویروسی

 برای جلوگیری از گسترش اسهال ویروسی، دست‌هایتان را به طور مرتب بشویید. برای اطمینان از شستشوی مناسب، کارهای زیر را انجام دهید:

  • به طور مرتب قبل و بعد از آماده کردن غذا دست های خود را بشویید. بلافاصله پس از دست زدن به گوشت نپخته، استفاده از سرویس بهداشتی، تعویض پوشک (زمان تعویض پوشک نوزاد)، عطسه کردن، سرفه کردن و دست زدن به بینی دستان خود را بشویید.
  •  حداقل به مدت 20 ثانیه دست هایتان را با آب و صابون بشویید.
  •  هنگامی که به آب دسترسی ندارید از ضدعفونی کننده دست استفاده کنید. هنگامی که به سینک دسترسی ندارید، از ضدعفونی کننده‌های مبتنی بر الکل استفاده کنید. دو طرف دست خود را به خوبی بشویید. از محصولی که حداقل حاوی 60 درصد الکل است استفاده کنید.

2- واکسیناسیون

برای محافظت از نوزاد خود در برابر روتا ویروس، شایع ترین علت اسهال ویروسی در کودکان، از واکسن استفاده کنید.

3- جلوگیری از اسهال مسافرتی

اسهال معمولا افرادی را که بهداشت را به خوبی رعایت نمی‌کنند و از مواد غذایی آلوده تغذیه می‌کنند تحت تاثیر قرار می دهد. برای کاهش خطر اقدامات زیر را انجام دهید:

  •  مراقب چیزی که می خورید باشید. غذاهای داغ و پخته شده بخورید. میوه ها و سبزیجات خام را مصرف نکنید مگر اینکه آن‌ها را خوب بشویید. همچنین از مصرف گوشت خام اجتناب کنید.
  •  مراقب آنچه می نوشید باشید. آب بطری، نوشابه، آبجو یا شراب را در ظرف اصلی بنوشید. از مصرف آب شیر و یخ اجتناب کنید. برای مسواک زدن دندان ها از آب بطری استفاده کنید. در حین دوش گرفتن دهان خود را ببندید.
  • نوشیدنی های حاوی آب جوش مانند قهوه و چای احتمالا بی خطر هستند. به یاد داشته باشید که الکل و کافئین می توانند اسهال و کم آبی بدن را تشدید کنند.
  • از پزشک خود درباره آنتی بیوتیک بپرسید. اگر قصد دارید برای مدت طولانی به کشور در حال توسعه‌ای سفر کنید، قبل از رفتن از پزشک خود درخصوص مصرف آنتی بیوتیک ها سوال کنید؛ مخصوصا اگر سیستم ایمنی بدنتان ضعیف است. در موارد خاص، مصرف آنتی بیوتیک ممکن است خطر ابتلا به اسهال مسافرتی را کاهش دهد.
  • هشدارهای سفر را بررسی کنید. مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها یک وبسایت بهداشتی مسافرتی دارد که هشدارهای بیماری را برای کشورهای مختلف ارسال می‌کند. اگر قصد سفر به خارج از ایالات متحده را دارید، هشدارها و راهنمایی های کاهش خطر را چک کنید.

جلوگیری از بروز اسهال

پیشگیری از اسهال شدید 

  •  برای جلوگیری از کم شدن آب بدن، به مقدار زیاد مایعات بنوشید و با پزشک یا متخصص مراقبت های بهداشتی صحبت کنید.
  • اگر اسهال شما بدتر شد یا اگر تب بالا، درد شکمی یا مدفوع خونین دارید، دوباره با پزشک خود تماس بگیرید.
  •  درد شکمی، گرفتگی و سایر مشکلات باید دو تا سه روز پس ازاسهال بهبود یابند.
  •  بیماری های جدی معمولا در افرادی که به شدت کم آب می شوند، به خصوص نوزادان، سالمندان و یا افرادی که بیماری های قابل توجه پزشکی دارند، دیده می شود [5, 6].

برای تشخیص اسهال چه کار باید کرد؟

علاوه بر انجام معاینه فیزیکی و بررسی داروها، پزشک ممکن است آزمایش‌هایی برای تعیین اینکه چه چیزی باعث اسهال می شود، تجویز کند. این آزمایشات عبارتند از:

  •  آزمایش خون. آزمایش خون به راحتی مشخص می‌کند چه چیزی باعث بروز اسهال شده است.
  •  آزمایش مدفوع. در آزمایش مدفوع مشخص می‌شود عامل بروز اسهال باکتری بوده است یا انگل.
  •  سیگموئیدوسکوپی یا کولونوسکوپی انعطاف پذیر. پزشک ممکن است برای بررسی روده بزرگ، آزمایش سیگموئیدوسکوپی یا کولونوسکوپی را تجویز کند. در هر دو روش از یک لوله نازک و روشن، برای بررسی داخل روده استفاده می شود [7].

در اسهال چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر بزرگسال هستید، در صورت بروز موارد زیر به پزشک مراجعه کنید:

  •  اسهال شما بیش از دو روز ادامه داشته باشد
  •  بدن دچار کم آبی شود
  • درد شدید شکم یا رکتوم دارید
  • مدفوع خونی یا سیاه دارید
  • تب بیش از 39 درجه سانتی گراد دارید

اسهال در کودکان  می تواند به سرعت منجر به کم آبی شود. اگر اسهال کودک شما در عرض 24 ساعت بهبود نیافت یا اگر هر یک از علائم زیر را داشت، با پزشک خود تماس بگیرید:

  • کم آبی بدن
  • تب بالای 39 درجه سانتی گراد
  •  مدفوع خونی یا سیاه 

درمان اسهال چگونه است؟

علاوه بر 22 درمان خانگی اسهال که در ادامه توضیح می‌دهیم، می‌توانید 5 روش دیگر را در اینفوگرافیک زیر مشاهده کنید:

اینفوگراقیک درمان خانگی اسهال

1- آب آلوئه ورا

 آب آلوئه ورا (حدود 2/1 فنجان 3 بار در روز) در رفع یبوست موثر است و در بهبود و کاهش اسهال نیز نقش مفیدی دارد.

2- تخم شربتی و تخم کتان

فیبر محلول موجود در دانه های کتان (خواص تخم کتان چیست؟ ) و تخم شربتی (2-3 قاشق غذاخوری روزانه) می تواند روند اسهال را کاهش دهد.

3- عسل خام و زنجبیل

افزودن مقدار کمی ریشه زنجبیل و عسل به چای گیاهی، اسهال را متوقف می‌کند.

4- دانه های شنبلیله

برای درمان اسهال، دانه های شنبلیله مفید هستند. برای این منظور می‌توانید:

  • یک قاشق چای خوری دانه شنبلیله را با یک قاشق غذاخوری ماست ترکیب کنید و بخورید.
  • یک و نیم قاشق چای خوری دانه شنبلیله، فلفل قرمز و زیره سبز را به دو قاشق غذاخوری ماست اضافه کنید و مخلوط  حاصله را سه بار در روز مصرف کنید.

5- سرکه سیب

 یکی دیگر از درمان های مهم خانگی برای اسهال، استفاده از سرکه سیب است. سرکه سیب یک عامل موثر دربرابر باکتری هایی است که باعث بروز اسهال می شود. یک قاشق چای خوری سرکه سیب را به یک لیوان آب اضافه کنید. محلول را یک یا دو بار در روز بخورید تا اسهال کاهش یابد

6- ماست

ماستی که حاوی باکتری های زنده مانند لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس و بیفیدوباکتریوم است، برای درمان خانگی اسهال مفید است. فقط دو کاسه ماست در روز می تواند باعث بهبود اسهال شود. برای بهبودی سریع تر به ماست، موز اضافه کنید.

7- موز

در مواجهه با اسهال، مصرف موز رسیده، به دلیل پکتین بالا، توصیه می شود. پکتین یک فیبر محلول در آب است که به کاهش اسهال کمک می کند. چندین بار در روز موز رسیده بخورید تا اسهال کاهش یابد.

8- چای بابونه

بابونه  دارای خواص ضد اسپاسم است که می تواند از درد شکمی همراه با اختلالات معده مانند اسهال جلوگیری کند. همچنین در کاهش التهاب روده مفید است. چای بابونه را با یک قاشق چایخوری گل بابونه و یک قاشق چایخوری برگ نعناع در یک فنجان آب جوش 10 دقیقه خیس کنید و آن را چند بار در روز بخورید.

9- برنج سفید

برنج سفيد برای هضم راحت در طول اسهال توصیه می شود. علاوه بر این، می تواند به اضافه کردن حجم مدفوع کمک کند. افزایش میزان برنج مصرفی اسهال را بهبود می‌بخشد.

10- سوپ هویج

سوپ هویج یک غذای پرحجم است و اثرات ضد درد دارد. سوپ هویج به ویژه برای کودکانی که از اسهال رنج می برند، مفید است؛ زیرا مواد غذایی ضروری را که در اثر اسهال از بین رفته اند، فراهم می کند. برای این منظور:

  •  500 گرم هویح را بشویید و ریز کنید.
  •  هویج را با بیش از نیم فنجان آب در حدود 15 دقیقه بپزید.
  • کمی نمک اضافه کنید.
  • هنگامی که از اسهال رنج می برید، روزانه این سوپ را به صورت تازه مصرف کنید.

11- آب مرکبات

در مواقع اسهال می‌توانید در طول روز چندین مرتبه آب پرتقال و آب لیمو بنوشید.

12- روغن سیاه دانه

شما می توانید از روغن سیاه دانه  برای درمان اسهال، یبوست، آسم، کولیک و گاز استفاده کنید. علاوه بر این، روغن دانه سیاه می تواند کرم های روده، گرفتگی بینی، دندان درد ، سردرد ، انگل، هموروئید یا بواسیر، سرفه، آلرژی  و کلسترول را کاهش دهد و باعث بهبود فشار خون و قاعدگی شود. برای درمان اسهال می توانید از روغن سیاه دانه استفاده کنید و دستورالعمل زیر را دنبال کنید:

  •  یک لیوان ماست ساده را با یک قاشق چایخوری روغن سیاه دانه ترکیب کنید.
  •  از این مخلوط دو بار در روز برای از بین بردن علائم اسهال استفاده کنید.

13- سیب

 سیب یکی از محبوب ترین میوه ها در جهان است. این میوه غنی از مواد مغذی گیاهی و برخی از آنتی اکسیدان ها است که می تواند سلامتی را تقویت و از برخی بیماری ها مانند اسهال جلوگیری کند. سیب را می توان در غذاهای خام و یا پخته استفاده کرد. سیب فیبر بالایی دارد و در تسکین درد معده مفید است. شما می توانید سیب را به راحتی هضم کنید و قندهای طبیعی، مواد مغذی و پکتین بیشتری دریافت کنید. همچنین می توانید برای خلاص شدن از شر اسهال، روزانه 2-3 سیب را مصرف کنید.

14- آرد

 آرد ماده ای مقوی است و از ریشه ها و دانه های غلات ساخته شده است. این ماده معمولا در ساخت انواع غذاها و کیک ها استفاده می شود. در واقع، آرد به عنوان یکی از بهترین داروهای خانگی برای درمان اسهال شناخته می‌شود. برای این منظور:

  •  یک فنجان آب و کمی نمک را به مقداری آرد اضافه کنید و خوب هم بزنید.
  • این مخلوط را بلافاصله بنوشید تا علائم اسهال کاهش یابد.

15- سیب زمینی

 سیب زمینی به علت خاصیت ضد التهابی شگفت انگیزی که دارد، یک ماده مفید است. سیب زمینی بدن را به خوبی چرب می کند و باعث کاهش درد مفاصل، اگزما، کاهش وزن، کاهش کلسترول، بهبود سلامتی و بهبود زخم بدن می شود. سیب زمینی غنی از نشاسته است و سیستم گوارشی را بهبود می بخشد و از اسهال جلوگیری می کند. برای این منظور:

  • دو عدد سیب زمینی را آب پزکنید
  • مقداری نمک به آن اضافه کنید و در طول روز دوبار میل نمایید.

16- نمک و شکر

در لیست داروهای خانگی اسهال، شکر و نمک را اضافه کنید. ترکیب این دو ماده با هم باعث هضم سریع‌تر می‌شود. برای این منظور:

  •  یک لیوان آب جوش را درون لیوانی بریزید و اجازه دهید سرد شود. سپس نصف قاشق چای خوری نمک و یک قاشق چای خوری شکر را به آب اضافه کنید.
  •  این محلول را بلافاصله بنوشید و آن را چند بار در روز استفاده کنید.

17- آب نارگیل 

اسهال اغلب می تواند منجر به کم آبی شود. در چنین مواردی، آب نارگیل یک درمان خانگی عالی است. این ماده غنی از مواد معدنی یا الکترولیت هایی است که باعث تامین آب بدن می‌شود. آب نارگیل گردش خون را افزایش می دهد و اسهال را برطرف می‌کند.

18-  کدو تنبل 

برای درمان اسهال می‌توانید روزی دو بار و به مدت سه روز کدو تنبل مصرف کنید. الیاف محلول موجود در کدو باعث افزایش آب بدن می‌شود.

19- چای سبز

چای سبز حاوی آنتی اکسیدان های متعددی است که عملکرد بدن را تنظیم می کنند. این ماده ناراحتی معده را برطرف می کند و در کاهش اسهال و علائم آن موثر است. اگر اسهال شما به علت هلیکوباکتر پیلوری عفونی باشد، چای سبز بهترین درمان خانگی است. برای تهیه دمنوش چای سبز به یک کیسه چای سبز و یک فنجان آب گرم نیاز دارید. سپس باید:

  • به مدت چند دقیقه کیسه چای را در آب قرار دهید.
  • چای را در حالی که گرم است بنوشید.
  • همچنین می‌توانید مقداری عسل یا لیمو را به دمنوش اضافه کنید.
  • این دمنوش را روزانه دو تا سه فنجان بنوشید.

20- آناناس

آناناس حاوی برملائین است که با عفونت ناشی از اسهال مبارزه می کند. ویتامین C موجود در آناناس باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می شود. برای مدت چند روز، روزانه یک فنجان آناناس خرد شده بخورید تا اسهال برطرف شود.

21- زردچوبه

زردچوبه به علت خواص ضد میکروبی و ضد التهابی آن شناخته شده است. یک قاشق چای خوری پودر زردچوبه در یک لیوان آب گرم یا سرد بریزید تا یک تونیک مؤثر برای سیستم گوارشی تهیه شود و همچنین یک محلول موثر برای اسهال عفونی و التهابی فراهم آید.

22- میوه ها و سبزیجات

 میوه ها و سبزیجات حاوی آب، فیبر و الکترولیت هستند. میوه ها و سبزیجات را بخارپز کنید تا هضم آنها آسانتر شود.

در درمان اسهال چی بخوریم، چی نخوریم؟

در ادامه لیستی از غذاهایی که می‌توانید یا نمی‌توانید بخورید آورده شده است:

غذاهایی که می توانید بخورید

در صورتی که اسهال دارید خوردن غذاهای خاص می تواند به کاهش علائم اسهال کمک کند. مواد غذایی کم فیبر را که به سفت شدن مدفوع کمک می کند مصرف کنید. این غذاها عبارتند از:

  •  موز
  •  برنج (سفید)
  • سیب زمینی
  •  نان تست

سایر غذاهایی که معمولا هنگام اسهال خوب هستند عبارتند از:

  •  بلغور جو دوسر
  • سیب زمینی پخته شده
  •  مرغ پخته شده بدون پوست
  •  سوپ مرغ 

غذاهایی که نباید بخورید

غذاهای سرخ شده و چرب معمولا برای افراد مبتلا به اسهال خوب نیستند. شما همچنین باید غذاهای دارای فیبر بالا مانند سبوس و همچنین میوه ها و سبزیجاتی که می توانند نفخ را افزایش دهند محدود کنید. غذاهایی که باید از مصرف آن‌هااجتناب کنید عبارتند از:

  • الکل
  • شیرین کننده های مصنوعی (آدامس ، نوشیدنی های رژیمی و جایگزین های شکر)
  • لوبیا
  • انواع توت ها
  • کلم بروکلی
  • کلم
  • گل كلم
  • نخود
  • قهوه
  • ذرت
  • بستنی
  • سبزیجات برگ سبز
  •  شیر
  •  نخود فرنگی
  • فلفل
  • آلو
  • چای

اجتناب از مصرف میوه های حاوی فروکتوز

اگرچه میوه ها می توانند مقدار قابل توجهی از آب بدن را تامین کنند، اما هنگام بروز اسهال نباید هر نوع میوه‌ای را بخورید. دلیل آن این است که میوه های غنی از فروکتوز، سیستم گوارش شما را سخت تر می کنند. از میوه‌هایی که حاوی مقادیر زیادی فروکتوز هستند می‌توان به آلو خشک، هلو خشک، کشمش، زردآلو، گیلاس، گلابی، انگور، کیوی، تمشک و هندوانه اشاره کرد.

مصرف غذاهای سبک

هر چقدر بیشتر غذا بخورید ، سیستم گوارشی شما باید بیشتر کار کند. هنگامی که اسهال هستید اشتهای زیادی برای غذا خوردن ندارید. بنابراین سعی کنید مقادیر کمی در طول روز بخورید. غذاهای ساده ای که به راحتی هضم می شوند بخورید. چند روز اول غذاهایی مانند سیب، موز و برنج را مصرف کنید. این غذاها در سیستم گوارشی آسان هضم می شوند. [8].

برای درمان اسهال چه بخوریم؟

درمان دارویی و مکمل های اسهال

مکمل های خاص می توانند باعث بهبود سلامت روده و سیستم گوارشی شوند. این مکمل ها به شما اجازه می دهند تا مواد غذایی را پردازش کنید و هم چنین باعث تسکین درد معده می شوند. برای این منظور توصیه می‌شود موارد زیر را امتحان کنید:

1- پروبیوتیک ها (50 میلیارد واحد در روز)

  • مکمل پروبیوتیک ها  به مبارزه با عفونت می‌پردازند و می توانند به ایجاد باکتری سالم در روده کمک کنند. پروبیوتیک‌ها به صورت مکمل و همچنین در غذاهای فرآوری شده در دسترس هستند.

2- آنزیم های گوارشی (2 بار قبل از هر وعده غذایی)

آنزیم‌های گوارشی به جذب مواد مغذی کمک می کنند.

3- پودر گلوتامین (5 گرم 2 بار در روز)

گلوتامین اسید آمینه‌ای است که برای افراد مبتلا به اسهال مزمن بسیار مفید است. این ماده در قالب مکمل و همچنین به طور طبیعی در استخوان آبگوشت موجود است.

4- مکمل روی

این ماده (بهترین زمان برای مصرف قرص زینک) می تواند به سه طریق به کاهش اسهال کمک کند: با بهبود جذب آب و الکترولیت ها، کمک به تجدید حیات دیواره روده و کمک به سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با میکروب های عفونی .

از طریق مشورت با پزشک می توانید برای درمان اسهال از داروهای بدون نسخه استفاده کنید. داروهای بدون نسخه معمول عبارتند از:

  •  بیسموت ساسالسی سیالات (پپتو بیسمول و Kaopectate): به عنوان مثال، Pepto-Bismol باعث بهبود اسهال در بزرگسالان و کودکان می‌شود. همچنین می تواند برای جلوگیری از اسهال مسافرتی استفاده شود.
  •  لورامید یا ایمدویم، داروهای ضد انعقادی هستند که اسهال را کاهش می دهند.
  • آنتی بیوتیک ها فقط برای درمان اسهال ناشی از عفونت باکتری استفاده می شوند. اگر علت اسهال، مصرف یک داروی خاص باشد، می توان اسهال را با تغییر دارو برطرف کرد.

در حالی که این داروها علائم اسهال را از بین می برند، اما علت اصلی را درمان نمی کنند. اگر اسهال مزمن دارید، نباید از این داروها بدون مشورت با پزشک استفاده کنید. اسهال مزمن اسهالی است که بیش از 14 روز طول بکشد. این اسهال اغلب علل مختلفی دارد.

اگر کودک شما اسهال داشته باشد ، باید به شدت احتیاط کنید. کم آبی ناشی از اسهال می تواند خطرناک باشد و به سرعت در کودکان اتفاق می افتد. کم آبی شدید می تواند تهدید کننده زندگی باشد. داروهای بدون نسخه برای درمان کودکان توصیه نمی شود، بنابراین مهم است که با پزشک خود صحبت کنید. نوزادانی که کمتر از 3 ماه دارند و اسهال می شوند، باید نزد پزشک برده شوند.

اگر اسهال خونی، تب بیش از 7 روز یا درد شدید شکم دارید، باید به پزشک مراجعه کنید.

نگرانی از این بابت است که برخی از این داروها می‌توانند عفونت باکتریایی را افزایش دهند و باعث کاهش پاتوژن ها از طریق مدفوع شوند [9 , 10].

داروها و مکمل‌های درمان کننده اسهال


سوالات رایج در مورد اسهال

1- آیا نوزاد شیرخوار هم اسهال می شود؟

نوزاد شیرخوار به علت عفونت های ویروسی و باکتریایی، عناصر موجود در رژیم مادر، مصرف ملین، مسافرت یا از شیر گرفتن اسهال می شود. با این حال، نوزادانی که شیر مادر مصرف می کنند کمتر در معرض خطر ابتلا به اسهال هستند، زیرا آنتی بادی موجود در شیر مادر ممکن است با بیماری های معمول دوران کودکی مبارزه کند.

2- آیا عفونت مجاری ادراری (UTI) منجر به اسهال می شود؟

UTIs توسط میکروب ها یا باکتری ها ایجاد می شود که از دفاع طبیعی بدن جان سالم به در می برد. هنگامی که باکتری های مدفوع وارد مجرای ادرار می شوند، به سمت مثانه و کلیه حرکت می‌کنند و باعث عفونت ادراری می شوند. در هنگام اسهال، باکتری‌ها ممکن است از طریق بهداشت ضعیف، شنا کردن در آب غیر شرب یا رابطه جنسی مقعدی ایجاد شوند .

سوالات رایج در مورد اسهال

3- آیا سنگ کلیه باعث اسهال می شود؟

خیر، اما اسهال یک عامل خطر برای سنگ کلیه است. از دست دادن آب بدن، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد. اسهال بر جذب مواد مغذی مانند کلسیم تاثیر می گذارد و کاهش کلسیم منجر به ایجاد سنگ کلیه می‌شود.

4- آیا ریفلاکس اسید (کبد) باعث اسهال می شود؟

در حالی که هیچ تحقیقی نشان نداده است که ریفلاکس اسید می تواند باعث اسهال شود، ارتباطی بین بیماری دستگاه گوارش GERD ایجاد می شود، بیماری که در آن بیماران دو بار در هفته ریفلاکس اسید را تجربه می کنند و سندرم روده تحریک پذیر (IBS)، اختلالی است که بیماران در معرض درد و تغییرات در عادات روده ای مانند یبوست یا اسهال قرار می گیرند. IBS معمولا با یک فرم مزمن GERD همراه است، و این ممکن است نشان دهنده یک مکانیزم رایج برای بیماری باشد. دکتر لورن ب. گرسون از دانشگاه استنفورد همچنین می گوید که نظریه های متعددی وجود دارد که می تواند ارتباط بین GERD و IBS را نشان دهد. این نظریه ها حساسیت درد، علائم سردرگمی و به طور کلی GERD را نشان میدهند.

5- آیا بعد از کولونوسکوپی اسهال دارید؟ بعد از برداشتن کیسه صفرا چطور؟

پس از کولونوسکوپی برخی از بیماران معمولا اسهال را تجربه می کنند که ممکن است به علت ملین ها یا آب مورد استفاده برای آماده سازی روده بزرگ قبل از عمل باشد. برخی از افراد نیز به دلیل انتقال هوا به روده، عبور گاز را تجربه می کنند . همچنین اسهال می تواند پس از برداشتن کیسه صفرا به خاطر سندرم postcholecystectomy رخ دهد. PCS به دلیل نشت صفرا به داخل معده یا سنگ های صفراوی موجود در مجاری صفراوی رخ میدهد.

6- آیا پس از دویدن اسهال می شوید؟

بله اسهال پس از ورزش رخ می دهد. در حالی که شواهدی قطعی در این مورد وجود ندارد. جابجایی فیزیکی اندام ها، کاهش جریان خون به روده، تغییرات در ترشح هورمون روده و اضطراب دیگر علائم اسهال هستند. 

7- آیا مصرف قرص ضد بارداری باعث اسهال می شود؟

قرص های ضد بارداری (12 قرص ضد بارداری موجود در ایران ) می توانند اسهال، استفراغ، حالت تهوع، گرفتگی معده، نفخ، آکنه یا یبوست ایجاد کنند. این قرص ها ممکن است خطر ابتلا به بیماری کرون را افزایش دهند که سبب اسهال، درد شدید شکم، کاهش وزن و سوء تغذیه می شود.

8- چه داروهایی اسهال را متوقف می کند؟

لوپرامید، بیسموت زیرالایسیلات 

9- چگونه اسهال را متوقف کنید؟

برای کمک به برطرف شدن علائم و نشانه های اسهال، از روش های زیر استفاده کنید:

مقدار زیادی مایعات شفابخش از جمله آب، آب گوشت و آب میوه بنوشید. از مصرف کافئین و الکل بپرهیزید. غذاهای نیمه جامد و کم فیبر را به تدریج به زمانی که جنبش روده شما به حالت عادی باز می‌گردد، اضافه کنید.

10- بهترین ماده غذایی برای اسهال چیست؟

رژیم غذایی BRAT: موز، برنج (سفید)، سیب زمینی و نان تست. هنگامی که سالم باشید، پزشکان معمولا غذاهای کامل و با فیبر بالا را توصیه می کنند.

11- وقتی اسهال هستید بهترین نوشیدنی چیست؟

هر بار که حرکت روده دارید، حداقل یک فنجان (240 میلی لیتر) مایع بنوشید. وعده های غذایی کوچک در طول روز بخورید. برخی غذاهای شور مانند برنج، سوپ و نوشیدنی های ورزشی مصرف کنید. غذاهای با پتاسیم بالا مانند موز، سیب زمینی بدون پوست و آب میوه نیز مصرف کنید.

12- چرا مدفوع من مثل آب است؟

اسهال زمانی اتفاق می افتد که مدفوع شل و آبکی است و به سرعت از طریق روده عبور می کند. اسهالی که حداقل چهار هفته طول می کشد ممکن است نشانه ای از بیماری مزمن مانند سندرم روده تحریک پذیر یا بیماری کرون باشد. یکی دیگر از علت‌های اسهال می تواند جویدن آدامس شیرین الکلی مانند کیسیتول یا سوربیتول باشد.

13- آیا کوکا کولا برای اسهال خوب است؟

به بزرگسالان مقدار زیادی مایع، مانند آب میوه، نوشابه و نوشیدنی های ورزشی بدهید. در صورت ابتلا به اسهال و برای 3 تا 5 روز پس از بهبودی، از مصرف شیر یا محصولات مبتنی بر شیر، الکل، آب سیب و کافئین اجتناب کنید. این مواد اسهال را بدتر می کنند.

سخن پایانی

مایعات به بدن کمک می کنند کم آب نشود. مایعات شفاف مانند آب سیب و سون آپ مصرف کنید و از آب پرتقال اسیدی و نوشیدنی های کافئین دار اجتناب کنید. 

1- Valerie Nemeth; Hassam Zulfiqar,  Nicholas Pfleghaar.Diarrhea. Last Update: June 8, 2019.

2-Barr W, Smith A. Acute diarrhea. Am Fam Physician. 2014 Feb 1;89(3):180-9.

3 - Kwang Jae Lee. Pharmacologic Agents for Chronic Diarrhea Intest Res. 2015 Oct; 13(4): 306–312.

4- Goldstein F, DiMarino AJ Jr. Diarrhea as a side effect of mesalamine treatment for inflammatory bowel disease. J Clin Gastroenterol. 2000 Jul;31(1):60-2.

5- Black RE, Dykes AC, Anderson KE, Wells JG, Sinclair SP, Gary GW Jr, Hatch MH, Gangarosa EJ. Handwashing to prevent diarrhea in day-care centers. Am J Epidemiol. 1981 Apr;113(4):445-51.

6-Sanni Yaya, Alzahra Hudani. Improving Water, Sanitation and Hygiene Practices, and Housing Quality to Prevent Diarrhea among Under-Five Children in Nigeria. Trop Med Infect Dis. 2018 Jun; 3(2): 41.

7- A C Casburn-Jones and M J G Farthing. Management of infectious diarrhea. Gut. 2004 Feb; 53(2): 296–305.

8-Sean W Pawlowski, Cirle Alcantara Warren, and Richard Guerrant. Diagnosis and Treatment of Acute or Persistent Diarrhea. Gastroenterology. 2009 May; 136(6): 1874–1886.

9-Pietrusko RG. Drug therapy reviews: pharmacotherapy of diarrhea. Am J Hosp Pharm. 1979 Jun;36(6):757-67.

10-Guandalini S. Probiotics for prevention and treatment of diarrhea. J Clin Gastroenterol. 2011 Nov;45 Suppl:S149-53. doi: 10.1097/MCG.0b013e3182257e98.

 

دکتر فاطمه سلطانپور
این مطلب به ویرایش و تأیید رسیده است، فعالیت ایشان بیشتر در زمینه درمان اختلالات درونی مثل فشار خون، دیابت و چربی خون است، اما سایر فعالیت ها در زمینه کم خونی، تیروئید، معده و روده ، سردرد های معمول، آلرژی و سینوزیت می باشد . تفسیر نتیجه آزمایش ها و ارزیابی وضعیت بیمار و تشخیص بیماری و مدیریت و درمان مشکلات رایج سلامتی از قبیل عفونت، آنفولانزا ، پنومونی و ... است.

امتیاز مطلب: 96% 96


  • profileرویا 66 🤩1397/06/05

    با سلام و تشکر از سایت خوبتون، خواستم بدونم اسهال طولانی مدت در بارداری خطرناک است و آیا اسهال از نشانه های زایمان است؟ پیشاپیش از پاسختون ممنونم

    • profileپزشک اوما1397/08/29

      سلام عزیزم بله اسهال در هفته های آخر بارداری از نشانه ها و علائم زایمان است و باید پیگیری کنید

  • profileهاله یاوری1396/10/07

    ببخشید یه سوال دیگه هم داشتم اینکه وقتی اسهال طولانی میشه باید محلول ORS خورد، میشه این محلول را درخونه تهیه کنیم؟روش درست کردنشو میدین؟ ممنونم از سایت خیلی خوبتون

    • profileپزشک اوما1396/10/07

      سلام عزیزم. اگر پک های ORS برای درمان اسهال در دسترس نیست، یک محلول خوراکی را با استفاده از دستور العمل های زیر تهیه کنید: بسته به مواد تشکیل دهنده و ظرفیت در دسترس: روش تهیه یک لیتر محلول ORS با استفاده از شکر، نمک و آب:
      1. آب - 1 لیتر - 5 فنجان پر (هر فنجان حدود 200 میلی لیتر).
      2. شکر - شش قاشق چای خوری
      3. نمک - نیم قاشق چایخوری
      4. مخلوط را مخلوط کنید تا شکر حل شود.
      برخی از زنان اسهال را تجربه می کنند که به خاطر عادت ماهانه آنها رخ می دهد. اگر یکی از آنها هستید، مطمئن باشید که تنها نیستید. تغییرات هورمونی در طول پریودی ممکن است باعث اسهال مربوط به قاعدگی شود.

  • profileهاله یاوری1396/10/07

    با سلام و خسته نباشید خدمت شما می خوام بدونم درمان اسهال چه مدت طول می کشد؟ با تشکر از شما

    • profileپزشک اوما1396/10/07

      سلام عزیزم، مدت اسهال می تواند بسته به علت، درمان و مدیریت و سایر عوامل مانند وضعیت سلامتی عمومی و سیستم ایمنی بدن متفاوت باشد. اسهال حاد کمتر از 2 هفته طول می کشد، اسهال نیمه حاد 2 تا 4 هفته و اسهال مزمن 4 هفته یا بیشتر طول می کشد. اغلب اوقات اسهال حاد است و اغلب با بیماری هایی مانند گاستروانتریت ویروسی یا مسمومیت غذایی مرتبط است. اسهال حدود 2 تا 3 روز و گاهی تا یک هفته طول می کشد.

  • profileشادی احدی1396/09/29

    با سلام و تشکر از سایت خیلی خوبتون. میخواستم درباره مصرف پروبیوتیک ها در زمان اسهال بیشتر توضیح دهید و آیا مکمل پروبیوتیک در درمان اسهال مفید است؟برای کودکان هم میشه مکمل پروبیوتیک را مصرف کرد؟با تشکر از پاسخ شما

    • profileپزشک اوما1396/10/10

      سلام عزیزم. بله مصرف مکمل های پروبیوتیک برای درمان اسهال چه در بزرگسالان و چه در کودکان فید است. میتوانید از ماست پروبیوتیک هم استفاده کنید.مواد فیبردار را در برنامه خود کاهش دهید.